Project 365 Tiruvannamalai

Director's anecdote / Photography (C) Abul Kalam Azad / Project 365 public photo archive Tiruvannamalai
Director’s anecdote / Photography (C) Abul Kalam Azad / Project 365 public photo archive Tiruvannamalai

 

Title: Director’s anecdote
Photographer: Abul kalam azad
Medium and format: 35mm Digital
Year: 2014 / 2015
Courtesy: EtP Project 365 public photo archive

EtP PROJECT 365

Collectively creating and preserving photographic visuals of the fast vanishing landscape, divergent customs, pluralistic culture and diversified Dravidian society of ancient Tamilakam, a region comprising modern Tamil Nadu, Kerala, Karnataka, Andhra Pradesh and Puducherry.

இ. டி. பி. ப்ராஜெக்ட் 365
அதி வேகமாய் மாறி வருகின்ற நவீன தமிழ்நாடு, கேரளம், புதுச்சேரி, கர்நாடக மற்றும் ஆந்திர மாநிலங்களை உள்ளடக்கிய பண்டைத் தமிழகத்தின் சமகால வாழ்வுமுறையையும், கலாச்சாரத்தையும், பன்முகத்தன்மை வாய்ந்த திராவிட சமூகத்தையும் புகைப்பட பதிவுகளாக பாதுகாக்கும் ஒரு பொதுமை புகைப்படக்கலை திட்டமே ப்ராஜெக்ட் 365.

EtP പ്രൊജക്റ്റ് 365
അതിവേഗം മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആധുനിക കേരളം, തമിഴ് നാട്, കർണാടകം, പുതുച്ചേരി, ആന്ധ്രയുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപെടുന്ന സംഘകാല തമിഴകം പ്രദേശത്തിലെ സമകാലിക ജീവിതരീതികളും നിലനില്കുന്ന സംസ്കാരവും വൈവിധ്യമുള്ള ദ്രാവിഡവേരുകളുള്ള സമൂഹവും കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ ഫോട്ടോ ദൃശ്യഭിംഭങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു പൊതു സാംസ്‌കാരിക കൂട്ടായ്മയാണ് പ്രൊജക്റ്റ്‌ 365.

Disclaimer

Abandoned: The Beatles in Rishikesh

Beatles in Rishikesh / Photography (C) Abul Kalam Azad / 2012
Beatles in Rishikesh / Photography (C) Abul Kalam Azad / 2012

“Imagine”

Imagine there’s no heaven
It’s easy if you try
No hell below us
Above us only sky
Imagine all the people
Living for today…
Imagine there’s no countries
It isn’t hard to do
Nothing to kill or die for
And no religion too
Imagine all the people
Living life in peace…You may say I’m a dreamer
But I’m not the only one
I hope someday you’ll join us
And the world will be as oneImagine no possessions
I wonder if you can
No need for greed or hunger
A brotherhood of man
Imagine all the people
Sharing all the world…You may say I’m a dreamer
But I’m not the only one
I hope someday you’ll join us
And the world will live as one
– John Lenon, lead singer and song writer of Beatles, 1971

The Beatles visited Rishikesh in India, in February, 1968 to attend an advanced Transcendental Meditation ( TM ) training session, at the ashram of Maharishi Mahesh Yogi. Pepped by the  widespread media attention, their stay at the ashram was one of the band’s most productive periods. Their adoption of the Maharishi as their guru is credited by some as changing attitudes in the West about Indian spirituality and encouraged the study of Transcendental Meditation.

The Beatles had first met the Maharishi in London in August, 1967 and then attended a seminar in Bangor, Wales. Although this seminar in Wales was planned to be a 10-day session, their stay was cut short by the death of their manager, Brian Epstein. Wanting to learn more, they kept in contact with the Maharishi and planned to attend his ashram in October, but their trip was rescheduled due to other commitments.

Finally, The Beatles arrived at the ashram in February 1968, along with their partners, girlfriends, assistants and numerous reporters. They joined the 60 other TM students, including musiciansDonovan, Mike Love of the Beach Boys and flautist Paul Horn. While there, Lennon, McCartney and Harrison wrote many songs ( Ringo Starr wrote one ), of which eighteen were later recorded for ‘The Beatles ( White Album )’, two for ‘Abbey Road’ and others for solo works.  The trip to India was the last time all four Beatles travelled abroad together.

In the year 2012, I had taken a road trip to Himalayas and on my way back I went to Rishikesh. The off season rains and intense cold didn’t stop my explorations. As a lover of The Beatles, I wanted to visit the ashram in which they had stayed. Going by the knowledge I had of the historical visit, I thought that finding the ashram will be an easy task. Preparing myself for a short walk, I started inquiring people about the ashram, the famous ashram that was visited by the Beatles. To my surprise, not many knew about the ashram and I had to walk more than ten kms, going in rounds to locate the now abandoned ashram… I was shivering in cold when the lone guard of the ashram stopped me from entering. He thought that I was a wanderer looking out for a place to spend the day. Not wanting to enlighten him of my purpose of visit, I bribed him and entered the ashram. My small pocket camera poses no threat to anybody.
The Maharishi’s compound is across from River Ganga, located in the holy “Valley of the Saints” in the foothills of the Himalayas. The ashram was abandoned in the year 1997 and has been under the control of the forest department. The forest undergrowth is what’s left of the original Maharishi Mahesh Yogi Ashram. The remnants of the sprawling ashram buildings, meditation cells and lecture halls could be found, including Maharishi’s own house and the guest house where the Beatles had stayed….

( Continued )

Contemporary Indian photographer Abul Kalam Azad is noted for his maverick experimental photographic works. Overall, the corpus of Azad’s work can be seen to have a thrust towards an archive of local micro-history at the level of personal memory and in that sense, his works add up to a kind of social anthropology of his land and its people, though not necessarily in the line of tradition of the objective documentary.His works are predominantly autobiographical and expose the areas of politics, culture, contemporary history, gender and eroticism. His works attempts a re-reading of contemporary Indian history – the history in which ordinary people are absent and mainly provided by beautiful images and icons. Using the same tool, photography, that chisels history out of a block of ‘real’ human experiences, Abul makes a parody of it.

Abul Kalam Azad is the visionary behind EtP (Ekalokam Trust for Photography) and serves as the Director of Project 365, the public photo-art project that collectively creates and preserves photographic visuals of the fast vanishing culture, divergent landscape and pluralistic culture of ancient Dravidian society. In this series of memoirs, Abul shares interesting anecdotes and information about his photographs and the people in his photographs.

Miniature ART notebooks_promo images_Leo James (8)
Beatles in Rishikesh / Miniature PHOTO Notebook

Ekalokam collective, a firm set-up to merchandise art in every day life has published a miniature photo-notebook titled ‘the Beatles in Rishikesh’. The Beatles in Rishikesh has been exhibited by Apparao Galleries and United Art Fair II curated by noted photographer and art curator, Ram Rahman.

 

Disclaimer

 

“Devil in God’s own country” – wings Flapping of Migratory Birds in an Anarchist’s Fingers

Johny ML is an art historian, cultural critic and curator. Born in, Kerala, he has three post graduate degrees – Creative Curating, Art History & Criticism and English Language & Literature. He has curated numerous shows and is the founder editor of two online magazines on Indian contemporary art. He also directs documentaries on art, translates international literature into malayalam and is a blogger (http://johnyml.blogspot.in/).

In Abul Azad’s visual dictionary the word ‘still life’ is elaborated as follows: the objects related to and resulted by a person’s life and these objects are seen arrayed in a certain fashion as providence would suggest and these objects would remain in the same way as if they were caught in and frozen by time. Their stillness shows that the person who has caused such an arrangement is equally still or methodically careless.

Perhaps, the birth certificate of still life as an artistic genre, written in fourteenth century does not agree with what Azad’s not yet written dictionary says. Still Life as an artistic genre while capturing the beauty and mortality of life also highlighted the skill of the artists who excelled in this genre. Primarily a western religious artistic mode, Still Life became an unavoidable philosophical visual motif for many European artists during the renaissance and the years that followed. When it came to the late 19th and early 20th centuries, Still Life had become a medium of scientific experiments in art, which later crossed over to the modes of conceptual installations.

Hari Narayanan / Photography (C) Abul Kalam Azad / 2013
Hari Narayanan / Photography (C) Abul Kalam Azad / 2013

Visit the percussionist, Harinarayanan’s room. What you find there is a total commotion of daily objects used or rendered useless by or even emblematized by the anarchist artist Harinarayanan. Azad trains his camera at these objects and the framing itself edits out the wanted from the unwanted. Unwanted here is the space as Harinarayanan occupies a space that is object infested; his tea glass which has not been washed for quite some time, empty cigarette packets, papers, cigarette stubs and so on. When the space is edited out by the eyes of Azad these objects assume the shape of a Still Life, which simultaneously speak of the life of Harinarayanan and narrates a story about the time in which he lives.

Like Harinarayanan, Azad too lives a life of a nomad, an eternal wanderer. While Harinaryanan travels in his subconscious through nicotine and alcohol or weed induced euphoria, Azad travels in the physical space constantly capturing the displaced images that create meaning out of ironic associations. Nomads are dangerous people as they defy settlement and refuse to enter the mainstream life. On the contrary the mainstream life protected by state is always watchful about the nomads who the state believes that are in a perpetual preparation of war against it. An anarchist and nomad who live within the mainstream society in that sense is a threat not because he causes physical danger to others but because his life style itself remains as a constant critique of the normative life values. It tends to threaten the complacency of the people who live in illusionary sense of conformity.

Harinarayanan is a percussionist par excellence. While percussion is mostly related to temple based classical art forms, Harinarayanan operates from outside the religious structures. He has always been a fellow traveler of other anarchists and creatively mad people like late filmmaker John Abraham. In Abraham’s hallmark movie, ‘Amma Ariyan’ (For Mother’s Information) Harinarayanan plays the role of a tabalist who commits suicide. His friends gather from different places and they together go to his mother’s place and slowly the mother becomes the leader of that pack of anarchists who in fact moves against the mainstream values of life. Harinarayanan’s character has become one with the character that he plays in the movie. A friend of many like-minded creative people, Harinaryanan still lives the life of a non-conformist in the city of Kozhikode.

When Azad captures the objects and presences in Harinarayanan’s room devoid of Harinarayanan’s physical presence, they in a way tell the story of the person who lives there. In the moments of revolt and self-induced pain and angst, Harinarayanan writes slogans of revolution on his walls. They remain like graffiti written by a revolutionary in exile. Though Still Life connotes the beauty of life and the imminent death, here in Azad’s vision, these photographic still lives emblematize the life of a person who refuses to die and prolongs his life through anarchistic life style and thinking. One cannot forget the lives lived by late John Abraham and A.Ayyappan or D.Vinayachandran, when we look at these photographs. When Azad registers the still life of Harinarayanan we feel how moving a life it is. At the same time that life poses before us a critique of our own lives.

There is a sense of strong identification between Azad and Harinarayanan. In his autobiographical series called ‘My Anger and Other Stories’ Azad brings out a series of still lives from his own life that has brought in anger and pain, love and denial in his own life. Harinarayanan in that sense becomes a surrogate for the artistic self, a character which could be interchanged in subtle ways. Azad’s spiritual seeking at Thiruvannamalai also gets reflected when Harinaryanan writes on his wall, ‘Who am I?’ Such resonances make this series worth pondering. In a sense, each photograph belongs to the genre of still life but the intentionality of the artist transcends it into the zones of documentation, biographical registration and a critique of life, rather than a caution about death.

Disclaimer: Photographs and text published in this post is copyrighted property of the author. Prior permission is required from the author for republishing and reprinting. For more information, contact Ekalokam Trust for Photography at admin@etpindia.org

 

 

Close encounters: 365days myopic view

{ Essay on photography by Arjun Ramachandran, a media student with interests in cinema and photography. 365 days myopic is a smart phone photographic series done by photographer Abul Kalam Azad, as a contribution to Project 365 public photo archive Tiruvannamalai. In this unique, expansive body of work Abul records the everyday life in the ancient town, Tiruvannamalai. Abul is the Director of Project 365, and co-founder of Ekalokam Trust for Photography.}

Since the advent of digital technology and its fast growth, we have been carelessly misplacing or erasing much of the images we produce, “safely” storing them in the long forgotten floppy discs, CD drives, USB drives, old mobile phones, cameras etc. Photography, which is essentially a print, has been stripped of its traditional alchemical quality and longevity, and has almost completely become mere virtual intangible images. While this digitization has undoubtedly democratised the medium and stretched the horizons of thought of its practitioners, the danger is, in an instant, the innumerable casual-yet-valuable images that are being made can be lost forever to our future generations.

Digital recording is, largely, mere magnetisation of a material or optical marks made on a surface. The unwanted and untrue connotation that the word “digital” has acquired is that it is only presentable on a screen; “digital” only really means quantised, non-continuous data. On the basis of this misunderstanding, we have been storing digital images for the purpose of virtual viewing alone and by nature, digital recording is much more vulnerable to damage compared to analogue (read continuous) recording. A stray magnetic field is enough to wipe out a hard disk.

Even though several thousand photographs are being taken every day, by nearly everyone, only a very few provide thoughtful and focused efforts to preserve these photographs like yesteryear epigraphical documentation or other iconographic motifs for the benefit of future generations. This is as much an effect of seeming unnecessity and non-viability as it is of gross negligence. Documents are only valuable for those who see a use for it many years down the line, and not for those who do not intend to pay a second thought to the matter. Smart phone photographs, therefore, seem trivial and replicable for the majority of the authors and as such, irrelevant. These photographs may not be printable in larger formats, may not be commercially viable, but in an archive, they serve well the intended purpose – a visual document of ordinary people and their everyday life in an ancient town.


Abul Kalam Azad has been making smart phone photographs as connecting anecdotes for project 365. He has created several hundred lo-fi images depicting the life and culture of this ancient town, recording routine or chance meetings, casual events or details of his own daily life. Project 365 public photo archives will be locally preserving these images for public access and research. Setting aside his expertise in analogue & experimental photographic works and after traversing through digital, painted, manipulated images, Abul has consciously shifted to smart phone image making in a bid to utilise its nuances.


Smart phone images readily seem to bring in an element of autobiography. The daily events are most often captured through them, almost always in a moment of subconscious composition and judgement. There is a lack of formality or any veil of pretention that a bulky professional camera might induce even though the pretentions and mannerisms of the “real world” remain intact, as the smart phone remains nearly invisible between the subject and the artist. Even in staged portraits captured on smart phones, the posture of the subject becomes much freer. The smart phone becomes something of a non-intervening observer, not affecting the system at all.

The myopic eye of smart phone demands that the photographer has to be within a certain “intimate” distance to take a photograph. There has to be a certain connection between the one who is being photographed and the photographer himself – using a smart phone to create portraits of people means that the photographer is not a mere witness; the one who is photographed often looks straight into the camera and thus, at the photographer. A reflection of the effect of eye contact between the photographer and the subject is captured in the portrait.


This presence of intimacy is what a spectator relates to in these images. As personal spaces become increasingly reserved and physical contact becomes restricted in a wave of conservative urban-elite influence, this welcome intrusion of a nonprofessional-appearing, smart-phone-wielding photographer into touching distances of the subject is a reminder of the extent of simplicity and freedom in human relationships.

Disclaimer: Photographs and text published in this post is copyrighted property of the author. Prior permission is required from the author for republishing and reprinting. For more information, contact Ekalokam Trust for Photography at admin@etpindia.org

Apropos of Nothing: Musings on ‘Art’ etc.

{ R. Nandakumar is an art historian and culture critic. He has taught art history and aesthetics in various Fine Arts colleges and has been Professor and Head of the Department of Visual Arts in Indira Gandhi National Centre for the Arts, New Delhi. Formerly a Fellow of the Indian Institute of Advanced Study, Shimla, he has currently been a Senior Nehru Fellow at Teen Murti Bhawan, New Delhi.

As an art historian though visual arts is his home discipline, cultural musicology is another major area of his research interest. His works in both have appeared in important academic journals and they address areas of intercultural concern from the perspective of the sociology of culture. }

 

 

 

Let me quote at some length an observation I made fifteen years ago in general terms about a particular aspect of the Kerala art scene of the early 1990s:

Now the artist-aspirant even from a place like Kerala is privileged enough to represent more the social aspirations of his own class in its growing upward mobility. No longer a world-weary outsider or outcast from his own class struggling against social stigma and with the qualms of declassing, he readily falls in with the values that are predicated on the brute efficiency of upward mobility of his class. With increased cultural contacts (enough to make him ‘international’), an expanding nexus of promotional agencies, art organisations and the art market, greater inflow of money into the gallery system, easier outlets for travels and exhibitions abroad and so on, the artist-aspirant finds the process fairly smooth and highly rewarding. All these have gone into the making of different notions of professionalism which are transformed by the machinations of culture bureaucracy and the mechanics of operation of the media bandwagon into trendy aesthetic testimony. Aspects of socialisation, recruitment and enculturation of the career in art, in sociological terms, now depend largely on how well the artist-aspirant can adapt himself to the cosmetic sensationalism that thrives in an environment of rarefied high culture, of what the media bandwagon would have it as the ‘intellectual’ order of the day. While being part of the larger environment of consciousness industry and thought machines, his sub-cultural affiliations with marginal forms of dissent should secure his déclassé non-identity a high-visibility stardom (may be for fifteen minutes, a la Andy Warhol) in terms of the media, the world of fashions, the professions and the information systems, all of which together having made a dogma of the jargon of dissent. At the same time, what is expected of him is a kind of streamlined efficiency in the manipulation of the operational presets offered by the art establishment and the culture bureaucracy and a slick resourcefulness that can make the most of anything sub-cultural and marginal to add to his artistic persona. In such a situation the kind of spiritual dimension we used to attach to the subjective preoccupation with the meaning of experience, held together by an overall system of values, yet riddled with inner conflicts and contradictions, which is eventually what all art is about (or so we thought), becomes a casualty.

It is nothing short of a sea change that has come about during the intervening period and for obvious reasons. Put simply and bluntly, it is the new world order of neoliberal dispensation with its cultural baggage of globality. The last heroic gestures of the avant-garde in the modernist trail had a whimpering end by then. The new economic policies of outreach and outsource cutting across the centre/periphery relations, combined with the phenomenal upswing in the art market and the all-pervasive influence of the electronic and digital media on art production and distribution, have all gone to redefine practically all aspects of the production and reception of art. High-visibility mega art events like the international biennials which have been well in place for quite long, suddenly start acquiring a new format and different dimensions; they also proliferated, probably in tandem with the policy advocacy of the new cultural economy and the hegemonic political agency and its neoliberal cultural agenda. A new biennial model with its global-tourism mandate, specific institutional tie-ups for sponsorship, urban regeneration schemes and wealth-creation had become the norm and through edition after edition its cultural currency swept across geopolitical differences.

The growing international networking of national markets and societies, the liberalization and the politics of deregulation, the technological advances in transport and communication created the prerequisites for a global export of the “biennial” model and an increasing exchange of art. With biennials rapidly spawning in Asia, Africa, South America and Australia, more and more biennial models are emerging but only very few are modelled on the original Italian one. Instead of diplomatic invitations, curators and teams of curators select the artists.

– Sabine B. Vogel, 2010

It is hardly acknowledged that its cultural currency as a model is what validates its being virtually transplanted from a generalized ‘global’ context to the ‘local’ and that its trans-national dimension is wedded to the cultural policy that informs the neoliberal order of the day. In fact the whole thing can be seen to have its origin in certain policy decisions taken by the Thatcherite England of the late 1980s as a EU country, that has gone on to become a guiding principle for the economic management of any country anywhere under the banner of neoliberalism. If by hosting a biennial the benefactors and policy makers of a local government together with the art entrepreneurs think that the local art scene can be latched onto the global market, it can only be seen with guarded optimism. It is because biennials have now acquired a format which when superimposed on a local situation by virtue of its putative ‘global’ authority, what is at stake are the meaning and experience of local history and its nuances. The disturbing question remains as to how far it can help break the cultural isolation of a region or locality.

That said it should be acknowledged that the art projected in the biennials is informed by a particular historical rupture with the art of modernity which, in spite of its radical breaks, “manifests the hegemony of a geopolitical region and thus establishes political boundaries in culture as well. Global art, by contrast negates, ignores and destabilizes boundaries drawn by the state …” (Vogel, ibid) There is in principle a focus on the local life, history and culture, going by the paradigm of the local/global, which is expressed through on-site works that are commissioned around themes bearing on those aspects. However, the question remains as to how far these visiting artists can either identify the broad themes or understand the intrinsic ebb and flow of the life-world of the host country/society.

The city-to-city cultural exchange paradigm in contemporary art is a familiar phenomenon. It is a particular staple within the international biennial exhibition system by which urban landscapes are transformed for better or worse through site-specific artworks seeking to activate transnational connections of over-determined yet changing city cultures across the globe.

– Alice Ming Wai Jim, 2014

This invariably reminds us of a similar and closely allied phenomenon that is gaining ground apace, again as a fallout of the neoliberal political economy with the professed ideal of urban reorganization or regeneration. I mean here what has come to be known as creative industries, creative class, creative economy and finally the creative city. The following observation is prompted by a news carried in The Hindu a few days ago titled “ ‘Creative capital’ to come up in city” which mentions about how Thiruvananthapuram is going to be taken up by a Bangalore-based art institute and developed into a centre for new media and digital art.

While the concept of “creative cities” first emerged in the 1980s, it gained real momentum and popularity in the 2000s in part due to Richard Florida’s writings, and has since become a global movement. Creative cities are understood as urban areas where creativity, knowledge and innovation flourish; aided by the presence of a critical mass of diverse peoples who, through sharing and interaction, spark creativity.

– Hospers and Pen, 2008

Over the past two decades, the concept of “creative industries” has gained ground and dominated academic and policy discourse in many areas related to what earlier were denoted by “cultural industries” which in turn has superseded the classic concept of twentieth century critical theory associated with the Frankfurt School, “culture industry”. Propounded by Theodore Adorno and Max Horkheimer in 1944, it was a concept with a terminological precision oriented in a field of academic research before it lent itself to be a term of discourse of popular culture. In 1997 the United Kingdom’s Department of Culture, Media and Sport (DCMS) coined the term “creative industries” as a classifier for one of its main policy sectors, replacing the previously used notion of “cultural industries” which was the prevalent stand-in for the original Adorno concept. That heralded the age of the creative industries which clearly took a commercial orientation by prioritizing creativity and creative industries that can generate intellectual property for economic profit, thereby defining it to include the new segment of entertainment and leisure business. The close affinity and unstated affiliation of the academia with the administrative machinery and cultural bureaucracy is best seen here when the policy shift from “cultural industries” to “creative industries” was soon followed up by a corresponding discursive shift in academic writings: from “cultural economy” to “creative economy”, from “cultural clusters” to “creative clusters”, from “cultural worker” to “creative worker” and from “cultural economy” to “creative economy”. And so was it that the glorious era of creative cities was bequeathed to us by the British government’s Department of Culture, Media and Sports in terms of the new-fangled idea that rendered redundant the criticality of a historic concept.

The 1990s and 2000s witnessed heightened interest in the creative industries as an urban regeneration strategy, with creativity more purposefully integrated into economic and social policies, and the intensified commodification of artistic and creative activity. The creative industries were strongly promoted for their benefits to the economy, as supported by growing revenue and employment figures in the case of the UK. Given their apparent success, UK policy makers were able to promote the idea of the creative industries to other nations. Across Asia Pacific, the creative industries began to feature in national and city policy agendas, as evident in places such as Singapore, China, South Korea, Australia, Taiwan, Hong Kong, India and the Philippines.

– Lily Kong, 2014

In fact, there are very pertinent apprehensions being raised about the “creativity” strategies. The critics of these strategies point out that they contribute to the widening of the income gap and the emergence of a low-wage service underclass and contribute to dispossession through gentrification. It’ll do us good if only we heeded some of these discordant notes as well before Thiruvananthapuram goes global along the “creative” way.

Now that we’ve made an incidental mention above to academia, this much should be said, to wit. The word ‘research’ in its academic parlance and practice never made sense to the Malayali intellectual and generally it was with a bemused condescension that the word was used to refer to the respective activity. (I remember having been asked by the AIR Thiruvananthapuram to give a talk in their weekly evening slot for English talk in the eighties. Not only did they decide the subject but then went as far as to fix a snappy title for it: “The Disposable Research Paper” which I didn’t accept.) But now the word ‘research’ is used in a range of contexts which has absolutely nothing to do with the practice that was once known by the term. For one, the discourse-generating compulsions, primarily of humanities disciplines, to keep abreast and diversify the academic streams have pushed those ‘boutique disciplines’ to the limit and a particular kind of academic brinkmanship that knows how to make one’s PhD pay, has taken the floor. This is of course, at the cost of credibility of research, to be worth its name. However, there is another more important side to the matter of research as it is in practice now. The various fund-seeking outfits and fund-granting bodies function on a tacit mutual understanding where ‘research’ is a vogue word that arrogates to itself an academic authority of sorts by faking its authentic counterpart. Most of these as it invariably happens, are cross-cultural concoctions without conceptual framework or theoretical perspective, in spite of a smattering of ethnographic or other data thrown in for good measure and pass for research. Added to this is the outsourcing of user-generated data through content farming available online in downloadable formats. In fact, many of these sponsored/funded research projects and their mission statements end up being absorbed into some academic circles that share an interface with the governmental machinery and cultural bureaucracy. And their inputs inevitably feed into academic discourse.

[Similarly] the academy has used critical theory, in particular French post-structuralism, gender theory and queer theory, as a way of welcoming new students and diversifying humanities departments. While an important political advance, such theory has become its own industry, merely trading an old canon for a new one, and retaining the same hierarchies and worshipful groupthink. There is little subversion to putting Judith Butler or Slavoj Zizek on a T-shirt, or to liking them on Facebook. [… ] In North America, critical theory imported from Europe, mainly from France, became trendy in the 1980s and effectively colonized universities in the 1990s, allowing graduates of various humanities departments to specialize, and thus to brand themselves and gain professional toeholds in highly specific, unprecedented ways. Current academic specialists in such subjects as ‘ecocriticism’ and ‘homosociality’ were certainly unheard of before this period. […] New, genial- and sexy-sounding departments and programs emerged, such as urban studies, cultural studies and gender studies. Detractors called them ‘boutique programs’.

– David Balzer, 2014

Coming to the interface between ‘research’ and ‘creative worker’, see this online subscription campaign by a very high-profile funding agency:

5 Reasons to Support India Foundation for the Arts (IFA)
Reason # 3: Live with Passion

Samrat Som, the Creative Director of a leading apparel brand,
has always been passionate about art and design.

In this video, made by filmmaker Sumantra Ghosal, he talks about the need for the corporate world to look beyond immediate return-on-investment when creating marketing strategies and how IFA, through the arts and culture, helps him add value to long term brand building.

That’s why Samrat is a Friend of IFA.

Join him and others like him as they recognise
the necessity of the arts in the corporate world.

IFA, 2013

Now, where on earth is art in this scheme of things?

Where, then, should we expect to find the artist in our society? Where he was before, where the myths are made, and there, in fact, he is, in the advertising agencies, in the dream factories of the consumer society.

– Toni Del Renzio, 1980

The high-spirited 2013 mission statement quoted above reads well with the sombre introspection of the pre-liberalisation era, almost one to one.

So, there we are. Let me conclude with what I have always felt about this dream factory that on the face of it may look at one remove from our immediate context but which from what we have seen is entirely paradigmatic of the whole situation. I mean here the commercial ads and spots and their audio as well as video aspects. We have learned to give allowance to the various tall claims and habituated ourselves to the level of untruth and falseness that they routinely take recourse to as a matter of right. We take it easy that the spectator/listener is being taken for a ride or at any rate, taken too much for granted. Nobody is concerned about the fact that it makes a mockery of normal human credibility. As we willingly suspend our disbelief about most of the canards so professedly aired, couched in the unabashedly outlandish melodrama staged in flagrant settings, we take it for granted as the gilded cameos of a wishful irreality that are embroidered onto the texture of desire, on the ground that it is all in the game, being the “art of persuasion”.

I don’t mean to take exception to the quantum of untruth being dished out in any kind of moralistic outrage. What I mean is that all the high-flown melodramatic flourish and flamboyance and the carnivalesque display of consumable affluence is in one sense a celebration of flippancy and of ostentatious possession and in the process, a glossing over of the evident ground reality as something incidental, something to be wished away. It does so by levelling out the difference between the spectator/consumer and the fictional nonentity of the presenter/model by rendering alterity as the masquerading of a faked self. If this frolicsome celebration of flippancy is seen as a matter of style in the “art of persuasion”, so does it inform its content as expressing a particular view of the world which is perfectly in tandem with the global neoliberal dispensation. What is called lifestyle porn. The visual aspect of these ads is matched by a corresponding aural dimension. Here, I would say pace Amanda Weidman (who has written about the neoliberal quality of voice production in a popular south Indian female playback singer), that the tone, tenor and timbre of a plumy voice (mostly female) apart from the pitch which is particularly (and unnecessarily) high combined with an affected intonation and frivolous lilt, is expressive of an attitude well in keeping with the spirit of neoliberalism. We know that its idyllic euphoria and boisterous gleefulness are matched by a vocal quality that has a conspicuous false ring and that its upbeat and jaunty gusto can barely conceal an affected and smug self-exultation. All this expresses a message that is explicitly at one remove from anything that we know of in reality. The language is explicitly out of sorts with the diction laced with a smattering of English which a couple of decades earlier would have been considered as a vainglorious self-indulgence of the postcolonial mindset that flaunts it as a cultural marker, but which now has become perfectly natural as is only in tandem with the global dispensation. This is the case as much with the language as with the manner of utterance which feigns a hesitant and condescending familiarity with the regional language. It is neither natural nor synthetic but is virtual in the sense that it obviates the need for an original, to extend the suggestion of Nicholas Mirzoeff.   The voice is digitally processed to create the synthetic vocal texture that obviates the need for something as source that can be authenticated as original, so to say. Thus, for example, when in a certain ad Amitabh Bacchan speaks in Malayalam, it is obviously mimicked and dubbed by some so-called mimicry artists who Kerala has aplenty. Even as we know that his famed husky and plumy voice is being faked, of course convincingly and impressively, the apparent improbability is sort of waived or discounted. All questions of improbability are leavened by the rationale of a world where the equation between the subsidised dreams on offer and the diminishing returns of reality is the primary term of communication of a far greater improbability. The production of these pompous canards forms a capital-intensive labour sector that is typically of the so-called “creative economy” discussed above, in the neoliberal narratives that thrives on deskilled labour aided by a streamlined efficiency in handling the presets of the digital media and yet is crucial to the revenue-generating functions of the electronic new media at the service of corporate capital.

There are a few things that make this case paradigmatic of the neoliberal global situation. First is how its political economy related to a local/regional marketing situation is latched on to the global economy of corporate capital and free market, using a kind of ‘international’ language in its product promotion and sales strategy, driving at the purchasing power of a local community in a different economic situation. Second, the sham level of ‘creativity’ that informs it is obviously because of the way the ‘theme’ has been ‘conceptualised’, ‘researched’ and ‘executed’ by its ‘Creative Director’ (who belongs to the “creative class” of service delivery systems under the new taxonomy of the “creative industries” in lieu of the earlier cultural industry) who has been pre-eminently de-skilled (the kind of de-skilling that WJT Mitchell has noted as having already happened in the case of workers under industrial capitalism) in all areas of traditional visual articulation but has enough skill in software manipulation that is attested by a profile portfolio.

Disclaimer: Photographs and text published in this post is copyrighted property of the author. Prior permission is required from the author for republishing and reprinting. For more information, contact Ekalokam Trust for Photography at admin@etpindia.org

 

புகைப்படம் – ஒரு காலனித்துவ பீதி

புகைப்படம் – ஒரு காலனித்துவ பீதி

அபுல் கலாம் ஆசாத்

நேர்முகம் (மலையாளத்தில்) காண்பவர் P.P. ஷா நவாஸ் { இந்த நேர்காணல் June 2008ம் ஆண்டு தேஷபிமானியில் மலையாளத்தில் வெளிவந்தது. 2013ம் ஆண்டு ஆர்ட் அண்ட் டீல் magazineல் ஆங்கிலத்தில் வெளிவந்தது. }

நீங்கள் எப்படி அபுல் கலாம் ஆசாத் என்று பெயரிடப்பட்டீர்கள்?

இந்திய சுதந்திர போராட்டத்தின் தலைவர்களுள் ஒருவரும், கேரளாவில் இஸ்லாமிய சமூகத்தை மேம்படுத்த, பெருந்தலைவர்களுடன் நட்பு கொண்டவராகவும் திகழ்ந்த மௌளானா அபுல் கலாம் ஆசாத் அவர்களின் நினைவாக இந்த பெயரை எனது தந்தையார் எனக்கு இட்டார். என் தந்தையை பொருத்தவரை ஆசாத் என்ற பெயர் அக்கால நினைவுகளை மீட்கும் ஒரு தூண்டுதல் பெயராக இருந்தது. என்னுடைய மூதாதையர் தமிழ் நாட்டில் நெசவாளராக இருந்து பின்னர் கொச்சியில் குடி பெயர்ந்தனர். நாங்கள் வீட்டில் தமிழ் மொழி தான் பேசுவோம். நான் என்னை ஒரு தென்னிந்திய திராவிட சமுதாயத்தை சேர்ந்தவராக எண்ணிக்கொள்கிறேன். நெசவாளராகவும் துணி வியாபாரியாகவும் இருந்த என் முன்னோர்கள் பட்டுத்துணியையும் நெசவு அமைப்பின் சிறப்பையும் தரத்தையும் கண்டறிவதில் நிபுணராக இருந்தனர்.

மனிதனும் கருவிகளும் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2012
மனிதனும் கருவிகளும் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2012

நீங்கள் வளர்ந்த இஸ்லாமிய பின்புலம் பற்றிக் கூறவும்.

நாங்கள் தமிழ் இஸ்லாமிய சமுதாயத்தினை சேர்ந்தவராக இருந்தாலும், என்னுடைய சகோதரிகள் புர்கா எனும் மூடு துணியை எப்பொழுதுமே அணிந்ததில்லை. ஆனால் இப்போது எல்லா இஸ்லாமியரும் புர்கா அணியும் வினோத பழக்கத்தை காண்கிறோம். ஒருவர் அணியும் ஆடைக்கும் அவர் மதத்துக்கும் எப்படி தொடர்பு இருக்க முடியும்? மலபார் எனப்படும் வடகேரளத்தில் முஸ்லிம் பெண்கள் வெள்ளக்காச்சியும் ஜம்பரும் அணிகின்றனர். என்னுடைய அத்தைகள் பட்டாடைகள் அணிந்து எழிலாக தோற்றமளித்தனர். இப்பொழுது நம்முடைய கலாச்சார வாழ்வில் ஏற்பட்டுள்ள மாற்றங்களை காணும்போது எனது மனம் திடுக்கிடுகின்றது. காலப்போக்கில் நாம் பல்வேறு கலாச்சார வேறுபாடுகளை சுவிகரித்துள்ளோம் என்பது உண்மை தான். புடவை உடுத்தியுள்ள உதாரண பெண்மணியை தேடி ரவிவர்மா குஜராத்திற்கும் மஹராஷ்டிராவிற்கும் தொலை தூர பயணம் செய்தார். புடவையானாலும் சரி, சல்வார்கமீஷ் ஆனாலும் சரி, இவை இரண்டுமே வெளி மாநிலத்திலிருந்து இங்கு வந்ததே.

டிஜிட்டல் நிலா / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / ஆர்கைவல் புகைப்பட அச்சு / 1995 - 2005
டிஜிட்டல் நிலா / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / ஆர்கைவல் புகைப்பட அச்சு / 1995 – 2005

நீங்கள் இந்திய புகைப்பட கலைஞர்களுள் புகழ் பெற்ற ஒருவராக விளங்குகிறீர்கள். தேசிய மற்றும் சர்வதேசிய பெருநகர வாழ்வுடன் சிறந்த தொடர்பு கொண்டவர். லண்டன், டில்லி போன்ற பல்வேறு நகரங்களில் உள்ள கலைஞர்கள் மற்றும் அறிஞர்களுடன் நீங்கள் பணிபுரிகிறீர்கள். எந்த வித சமயத்தின் உயர்வையும் நீங்கள் பறை சாற்றியதில்லை. இருப்பினும் உங்களுடைய இஸ்லாமிய அடையாளத்தை குறித்து நான் கேள்வி எழுப்புகிறேன். நீங்கள் இதை குறித்து என்ன நினைக்குறீர்கள்?  

நான் கேரளாவை விட்டு நீங்கிய போது என்னுடைய முஸ்லிம் அடையாளம் குறித்து எனக்கு எந்தவித பிரக்ஞையும் இருந்ததில்லை. அதைக்குறித்து எவரும் என்னிடம் பேசியதும் இல்லை. டில்லி, பஞ்சாப், உத்திர பிரதேஷ் போன்ற பல்வேறு இந்திய பகுதிகளில் நான் பணி புரிந்துள்ளேன். அந்த சமயத்தில் தான் பாப்ரி மசூதி உடைக்கப்பட்டது. பின்னர் பி.ஜெ.பி. பதவிக்கு வந்தது. அப்போது தான் எல்லாருடைய மனதிலும் இந்த தனித்துவ அடையாளம் பற்றிய கருத்து உருவாகியது. இந்து முஸ்லிம் என வேறுபாடுகள் வெளியே வந்தன. இரண்டு பூதங்களிலிடையே மாற்றிகொண்ட ஒருவனுடைய அச்ச உணர்வு போல் இது தோன்றியது. இந்த தனித்துவ அடையாளங்கள் பெரிதுப்படுத்தப்பட்டபொழுது பிரச்சினைகள் உருவாகின. இந்த தனித்துவ அடையாளமே பிரச்சினைகளுக்கு மூல காரணமாய் அமைந்தது. எம். எப். ஹுசைன் போன்ற கலைஞர்கள் குறித்த பிரச்சினைகள் அப்பொழுது எழுந்தன. கலாச்சாரமும் தொலைநோக்கும் சமயம் வகுத்த பாதைகளில் பயணிக்க தொடங்கின. நான் இங்கே இரண்டு சமயத்தை சார்ந்த அடிப்படை வாதிகளை குறித்தும் குறிப்பிடுகிறேன்.

தெய்வீக முகப்பு / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / சில்வர் ஜெலாட்டின் புகைப்பட அச்சு / 2000 - 2005
தெய்வீக முகப்பு / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / சில்வர் ஜெலாட்டின் புகைப்பட அச்சு / 2000 – 2005

ஒரு கலைஞன் என்பவன் குரான், தேசியம், சரஸ்வதி, பார்வதி அல்லது சிவன் பற்றி வெளிப்படையாக பேச முடியாத சூழ்நிலை உருவாகியது. கேரளாவை சார்ந்த முஸ்லிம்கள் பிள்ளையாரைப் பற்றியும் நடராஜ குருவை பற்றியும் நன்கு அறிவர். அதே சமயம் அவர் இயேசு கிறிஸ்து, புத்தன் மற்றும் மார்க்ஸ் பற்றியும் அறிவார்கள். புத்த பௌர்ணமி கேரளாவில் அனைத்து மக்களாலும் கொண்டாடப்படுகிறது. வேறுபட்ட அமைப்புகளில் ஒரே சமயத்தில் வேரூன்றியுள்ள கலாச்சார வாழ்வை நாம் கொண்டாடுகிறோம். இப்பொழுது தேசீயம் மற்றும் இனவாதம் குறித்த பிரச்சினைகளால் ஏராளமானவர்கள் பல இடங்களில் கொலையுண்டதை காண்கிறோம்.

கடவுள்களின் புகைப்படங்கள் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / ஆர்கைவல் புகைப்பட அச்சு / 2000 - 2005
கடவுள்களின் புகைப்படங்கள் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / ஆர்கைவல் புகைப்பட அச்சு / 2000 – 2005

வரலாற்றில் பலமுறை பலவிடங்களிலும் மீண்டும் மீண்டும் இந்நிகழ்வுகளை நாம் காண்கிறோம் – கார்பலா, ஜோர்டான், சிரியா, பாலெஷ்டைன், காங்கோ, இஸ்ரேலின் எல்லையில் கண்ணி வெடிகள் வரிசையாக புதைக்கப்பட்டுள்ளன. கோலன் குன்றுகளை குறித்து அறிவோமல்லவா? இந்தக் குன்றுகள் ஒரு யுத்தம் ஆரம்பிப்பதற்கான காரணமாகவே கருதப்படுகிறது. பெய்ட்-உல்-முக்கதாஸ் எனும் இடம் யூதர்கள், கிருஸ்தவர்கள், முஸ்லிம்கள் அனைவருக்குமே ஒரு முக்கியமான இடமாக கருதப்படுகின்றது. எல்லாருமே இந்த தளத்திற்கு விஜயம் செய்து வந்தனர். ஆனால் இப்பொழுது அது ஒரு போர்க்களமாக மாறி விட்டது. இரண்டு பக்கங்களும் இங்கே யுத்தத்தை துவக்குகின்றன. போரைப்பற்றிய நிரந்தரமான அச்சத்துடன் இங்கு மக்கள் வாழ்க்கை நடத்திக் கொண்டிருகின்றன. இதனால் மக்களின் இயற்கையான மெய்யுணர்வு மறைந்து போகலாம்.

டில்லியில் நடந்த SAHMAT பிரச்சாரத்தின் பொது சமயம் சாராமையை காப்பாற்றுங்கள் என்ற தலைப்பில் உங்களது புகைப்படம் ஒன்றை நான் கண்டிருக்கிறேன். தலை வெட்டப்பட்ட ஒருவன் ஒரு கையில் தாமரையும் மறு கையில் வாளையும் வைத்திருக்கும் உருவச்சித்திரம் காணப்பட்டது. இது ஒரு அங்கதமான விமர்சனம். சமூக இயக்கங்களினால் பரப்பப்படும் வன்முறையையும் அழிவையுமே இது குறிக்கின்றது. அதே சமயம் ஹிம்சை உருவாக்கும் அச்சத்தினையும் இது தணிக்க முற்படுகின்றது.

பூவும் கத்தியும் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / சில்வர் ஜெலட்டின் அச்சு / 1996
பூவும் கத்தியும் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / சில்வர் ஜெலட்டின் அச்சு / 1996

இந்த புகைப்படம் சமுதாய அச்சத்தை பற்றியது. குஜராத் பிரச்சினையையே எடுத்துக் கொள்ளுங்கள். இது ஒரு சூழ்ச்சியினால் உருவானது. இதை யாருமே சரி என்று கூற முடியாது. இந்துக்களின் வன்முறை மற்றும் இஸ்லாமியரின் வன்முறை, இரண்டுமே தவறானவை. ஒவ்வொரு கொள்கையும் அதனுள் எதேச்சதிகாரம் உள்ளடக்கியது. நாம் சர்வ தேசியவாதிகளாக முயல்கிறோம். இஸ்லாமிய சமயத்தை ஒரு சர்வதேச சமயமாக மாற்றும் முயற்சிகள் நடக்கின்றன. அனைவரும் ஒரே மாதிரியான உடை, உணவு, கல்வி, ஒரே மாதிரி செயல்பாடுகளை பின்பற்ற வேண்டும் என்று இஸ்லாமிய சர்வதேசியம் கூறிக்கொண்டிருக்கிறது. நாம் குரானையோ அல்லது மார்க்சையோ மட்டுமே கற்றால் மட்டும் போதும். அவையனைத்துமே அதனுள் அடங்கி விட்டன என்ற குறுகிய எண்ணப்போக்கு பரப்பப்படுகின்றது. இந்த எதேச்சதிகார நோக்கு நவீன நாகரிகத்தின் மிகப்பெரிய எதிரி. இதே போன்ற எதேச்சதிகார உணர்வு சமயம் சார்பற்ற கொள்கைகளாலும் பரப்பப்படுகின்றது. வெவ்வேறு விதமான கலாச்சார பின்புறத்தையும் கொள்கைகளையும் கொண்டுள்ள மக்களை எங்ஙனம் ஒன்றாக இணைக்க முடியும்? இதற்கு விடையாக நான் மகாத்மா காந்தியின் முயற்சியான மக்கள் உள்ளத்தை ஒருங்கிணைப்பதையே சுட்டிக்காட்ட விரும்புகிறேன். இதற்கு நேரு கூறும் கவர்ச்சிமிக்க ராஜாங்க சமயச்சார்பின்மை உதவாது. அதே சமயம் நான் சமயசார்பின்மையையும் மறுத்து கூறவில்லை. அதை நாம் ஆதரிக்கத்தான் வேண்டும். ஆனால் சமயச்சார்பின்மையால் இந்த பிரச்சினைக்கு தீர்வு காண முடியும் என்று நான் எண்ணவில்லை.

பொறி / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / சில்வர் ஜெலட்டின் அச்சு / 1991-1996
பொறி / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / சில்வர் ஜெலட்டின் அச்சு / 1991-1996

மார்க்சிசம் பற்றி பல்வேறு கருத்துகள் உலவுகின்றன. ஆனால் கார்ல் மார்க்ஸ் மூலதனம் எனும் நூலில் ஓரிடத்தில் வாழும் மக்களையும் விவசாயிகளையும் எங்கனம் இடம் பெயரச்செய்து பெருந்தியம் அடிப்படையான சமுதாயத்தை நிறுவுவது என்பது பற்றி விவரிக்கின்றதல்லவா?

முகமதுவும் கார்ல் மார்க்சும் சில விஷயங்களில் ஒன்று படுகிறார்கள். அதில் ஒன்று எதிர்கால கணிப்பு பற்றியது. ஒன்றுபட்ட சங்க அமைப்பு என்பது முதன் முதலில் புத்தர் பிரான் காட்டிய வழியாகும். அனைத்துமே ஒருங்கிணைக்கப்பட்ட ஒரு சமுதாய அமைப்பு, நவீன நாகரிகத்தில் ஒரு எதிர்பார்ப்பாகும். முகமது கூறும் தௌஹித் என்பது மனிதன் அறிவை சேகரிக்கும் பல்வேறு விதங்களை கூறுகிறது. இதில் மிஹ்ராஜ், ஞானம், பேரறிவு, புராக், காமதேனு, விண்ணில் பறத்தல் ஒன்றுபட்ட பிரக்ஞை உணர்வு, ஒரே இறைவனை தொழுதல் போன்ற பல்வேறு அம்சங்கள் அடங்கியுள்ளன. இதனை இப்பொழுது விமர்சனத்திற்கு உற்படுத்தி இந்த கொள்கை நம்மை எங்கே அழைத்துச்சென்றுள்ளது என்பதை பற்றி ஆராய வேண்டும். நான் கையில் துப்பாக்கி தாங்கிய மாவோ உருவப்படத்தை எங்கேயும் கண்டதில்லை. ஆனால் தற்பொழுது ஒவ்வொரு மாவோயிஸ்டும் கையில் துப்பாக்கி தாங்கித்தான் அலைகிறான். நாம் அனைவருக்குமே ஒரே நம்பிக்கையின்மை வந்து சூழ்ந்துள்ளது. எதிர்கால வாழ்வில் நமக்கு நம்பிக்கையே போய்விட்டது.

உண்மையை எப்படி அறிவது என்றும் புலப்படவில்லை. இது ஒரு சிக்கலான சூழ்நிலை. என்னுடைய புகைப்பட படைப்புகள் ஒன்றில் காஷ்மீரிலிருந்து கொண்டு வந்த துப்பாக்கி குண்டு, ஒரு எலிப்பொறி மற்றும் ஒரு கத்தி கொண்டு இதனை விளக்க முற்பட்டுள்ளேன். ஒரு வன்முறையற்ற சூழ்நிலையை நான் தேடுகிறேன். இதற்காகத்தான் நாராயண குரு மற்றும் நடராஜ குருவின் பிம்பங்களை தேடுகிறேன். 1975 இந்தியா அவசர சட்டத்தின் கரங்களால் அழிக்கப்பட்ட ராஜன் என்பவரின் உருவத்தை நான் வடித்துள்ளேன். ஆனால் இது நக்சல் கொள்கையின் மேல் கொண்ட பரிவால் எழுந்ததல்ல. அவனை நான் ஒரு மாவீரனாக கருதவில்லை. அதே சமயம் ஒவ்வொருவரின் மனச்சிக்களின் உருவமாக அவனுடைய முகம் தோன்றுகிறது. மட்டாஞ்சேரி நீதி மன்றத்தின் முன்பு அரசியல் காரணத்தினால் கொலை செய்யப்பட்ட தொழிலாளர்கள் பற்றிய படத்தினை நான் உருவாக்கியுள்ளேன். அந்தப்படத்தில், குருதியில் தோய்ந்த ஆடைகள் எடுத்துக்காட்டப்படுகின்றன. இந்த விதத்தில் கேரள மக்களின் வன்முறை உணர்வு வெளிக்கொணரப்பட்டுள்ளது. ஆதி மனிதனின் உள்ளார்ந்த நோக்கங்களில் சில இன்னும் நம் மனதில் ஆதிக்கம் செலுத்திக்கொண்டிருக்கின்றன என்பதை கன்னூரில் நடந்த அரசியல் கொலைகள் எடுத்துக்காட்டுகின்றன. நாகரிகத்தில் முன்னேற்றம் அடைந்த மேலை நாடுகளிலும் இனவெறி தலை தூக்கியுள்ளது. முஸ்லிம் பெயர் கொண்ட ஒருவர் பிரிட்டன் அல்லது பிரான்ஸ் செல்லும் பொழுது அவர் சந்தேகத்தோடே நோக்கப்படுகிறார். இஸ்லாமிய தனித்துவ உணர்வு இல்லாத ஒருவர் கூட தன்னுடைய இஸ்லாமிய பெயரின் காரணமாக மேல் நாடு விமான நிலையங்களில் தீவிரமான பாதுகாப்பு சோதனைக்கு உட்படுத்தப்படுகிறான். நான் வெளிநாடு செல்லும் போதெல்லாம் இங்ஙனம் இஸ்லாமிய பெயர் கொண்டதனால் நான் இஸ்லாமிய வகுப்புடன் சேர்க்கப்படுகிறேன். இந்தியாவிலோ இஸ்ரேலிலோ இத்தகைய சம்பவம் ஏற்படாமல் இருக்கலாம். எனினும் நம்முடைய நவீன நாகரிகம் மற்றும் சமயச்சார்பின்மையின் தற்கால நிலை இது தான். இதில் வேடிக்கை என்னவென்றால், கார்ல் மார்க்ஸ் கல்லறையும் இதே லண்டனில் தான் உள்ளது. தனது ஓவியப்படைப்புகளுக்கு எழுந்த எதிர்ப்புகள் காரணமாக எம். எப். ஹுசைன் தனது 87 வயதில் நாடு கடந்து வெளிநாட்டில் வாழ வேண்டிய நிலைமை ஏற்பட்டுள்ளது. பாரதநாட்டின் கலைச்சிறப்பிற்கு அவர் செய்த சேவை குறித்து யாருமே எண்ணுவதே இல்லை.

டிஜிட்டல் நிலா / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / ஆர்கைவல் புகைப்பட அச்சு / 1995 - 2005
டிஜிட்டல் நிலா / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / ஆர்கைவல் புகைப்பட அச்சு / 1995 – 2005

அனைத்தையும் அரவணைக்கும் ஒரு பொருளாதார உலகிற்கு மாற்றாக எழுந்தவை இந்த தனித்துவ அடையாளம் மற்றும் பிறந்த இனம் குறித்த பிரச்சினையா?

இருக்கலாம். ஐரோப்பாவில் சில இடங்களில் கொக்க கோலாவை விட தண்ணீர் விலை அதிகமாக உள்ளது. இதன் காரணமாக மக்கள் தண்ணீரை ஒழித்து கொக்க கோலா குடிக்கும் நிலை ஏற்பட்டுள்ளது. ஆனால் இன உணர்வு மற்றும் ஜாதி உணர்வு இவையெல்லாம் கடந்த மெய்ப்பாடுகளாகும். தமிழ்நாட்டில் தலித்துகள் என்று கூறப்படும் தாழ்ந்த சாதியரை அனுமதிக்காமல் இருக்க சில இடங்களில் சுவர்கள் எழுப்பப்பட்டுள்ளது. ஒரு அவமானச் சின்னமான இந்த தவறை ஒரேயடியாக இடித்து தள்ளுவதற்கு பதிலாக, அரசியல் கட்சிகளுக்கும் அரசாங்கத்திற்கும் ஊடகங்களில் வாயிலாக கொண்டாடப்படும் ஒரு அமைவாக அமைந்துள்ளது. ஒரு சமயம் நான் குரானை ஒரு பொருளற்ற உபதேச நூலாக கருதியிருந்தேன். எதிர்மறை உணர்வு ஆக்கிரமத்திருந்தது. ஆனால் இப்பொழுது நான் அங்கனம் எண்ணவில்லை. குரான், பைபிள் மற்றும் வேதங்கள் அனைத்துமே தீவிரமான முயற்சியின் காரணமாக உருவாக்கப்பட்டுள்ள ஒரு அறிவுக் களஞ்சியமாகும்.

மனிதனும் கருவிகளும் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2012
மனிதனும் கருவிகளும் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2012

என்னுடைய நோக்கம் ஒரு பிரதேசம் சார்ந்த முயற்சியின் மூலம் அகிலம் சார்ந்த உணர்வினை கண்டறிவதாகும். ஒரு பிரதேசம் சார்ந்த வாழ்க்கையின் உருவங்களை நான் வகைப்படுத்தி அதன் மூலம் ஒரு தனிப்பட்ட நெறியினை கண்டறிய முற்படுகிறேன். நான் ஒரு அழிவற்ற தன்மையை நோக்கி பயணிக்கவில்லை. டேவிட் ஒரு அழிவற்றவனாக உருவாக்கப்படவில்லை. எல்லா ஆக்கங்களுமே காலவரைக்கு உட்பட்டவை தான். காலத்தால் அழியாத ஒரு கலவைக்கல் பிரதிமத்தை உருவாக்க நான் விரும்பவில்லை. கலையென்பதே எளிதாகவும் அனைவரும் அறியக்கூடியதாகவும் இருக்க வேண்டும். அது குழப்பமான உருவமாக அமையக்கூடாது. அதனூடே உள்ளீடும் ஒரு குறிப்பிட்ட நோக்கத்துடனும் ஒருங்கிணைந்த அமைவுடனும் மிளிர வேண்டும். ஒரு பெரிய திரைசீலையில் ஒரு பன்றியோ அல்லது ஒரு காட்டெருமையோ வரையப்படலாம். அவைகளும் தமக்கே உரிய பாணியுடன் பார்வையாளர்களை எதிர் கொள்ளும். கலைப்படைப்புகள் தம்மைத்தாமே வெளிப்படுத்துகின்றன. பாரததேசத்தில் பழம்பெரும் ஓவியர்களும் பல்வேறு ஓவியங்களையும் சிற்பங்களையும் அமைத்தார்கள். அவர்கள எவற்றிலும் தங்களது கையெழுத்தினை போடவில்லை. அஜந்தா, எல்லோரா சிற்பங்களில் அவற்றை செய்தவர்கள் பெயர் காணப்படுவதில்லை. பல்லவ சோழர் காலங்களிலும் எந்த கலைஞனும் கைவினைஞர்களும் தங்களது படைப்புகளில் கையோப்பமிடுவதில்லை.

தீண்டத்தகாதவர்கள் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2000
தீண்டத்தகாதவர்கள் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2000

தமது பெயரை காலவதமாக்கி கொள்ள அவர்கள் தமது கலையை பயன்படுத்தவில்லை. அவர்கள் காலவகைகளை மட்டுமே வெளிப்படுத்துகின்றனர். மனிதன் எப்பொழுது கைகளை பயன்படுத்த துவங்கினானோ அப்பொழுது மனித நாகரிகம் உருவாக துவங்கியது என்று கார்ல் மார்க்ஸ் கூறுகிறார். இந்தக் கைகளை கொண்டுதான் மனிதன் கார் ஓட்டுகிறான், துப்பாக்கி ஏந்துகிறான். ஓவியம் வரைகிறான், சிற்பங்களை வடிக்கிறான். எதிர்மறை உணர்வுகளை காட்ட தங்களுடைய கரங்களை உயர்த்துகிறான். இந்தக் கரங்களை கொண்டு தன்னை சுத்தப்படுத்தி கொள்கிறான். மனிதன் நிமிர்ந்து நிற்கத்துவங்கி, கரங்களை உபயோகப்படுத்திய பின்பு தான் நாகரிகமே தோன்றுகிறது. எனவே எப்படி ஒருவன் தன் கரங்களை பயன்படுத்தலாம், எதற்காக பயன்படுத்தலாம் என்பதே கலையின் பொருள்.

தீண்டத்தகாதவர்கள் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2000
தீண்டத்தகாதவர்கள் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2000

மனிதனும் கருவிகளும் என்ற உங்களுடைய படத்தொகுப்பில் நீங்கள் புலையா, பறையா (தாழ்த்தப்பட்ட மக்கள்) மற்றும் நவீன இந்துக்கள் பற்றி படைத்துள்ளீர்கள். கேரளாவில் தற்பொழுது காணப்படும் மறுமலர்ச்சி இயக்கத்தை நீங்கள் ஸ்ரீ நாராயண குரு வழிமுறை கண்ணோட்டத்தில் காணுகிறீர்கள். அதற்கு முன்பே தமிழ்நாட்டில் துவங்கிய பக்தி மார்க்கத்தின் படைப்புகள் உங்கள் படைப்புகளில் காணப்படுவதில்லையே, ஏன்?

தீண்டத்தகாதவர்கள் என்ற தலைப்பில் உள்ள எனது படைப்பே இந்த கேள்விக்கு பதில்.

உங்களது படைப்புகளில் காணப்படும் தனிப்பட்ட குறிப்புகள் எவை? உதாரணமாக விலங்குகள் என்ற தலைப்பில் பெயரிடப்பட்ட உங்களுடைய படைப்பு தொகுப்புகளில் எத்தகைய விலங்கு சார்ந்த சின்னங்கள் படைக்கப்பெற்றுள்ளன?

இத்தகைய படைப்புகளுக்கு தனிப்பட்ட வாழ்வு சார்ந்த முன்மாதிரி உருவங்கள் அடிப்படையாக அமைவது இயல்பானது – படைப்பில் மேன்மையை கொண்டு வர கற்பனையான அந்த உருவங்களை நாம் சார்ந்துள்ளோம். தன்னியல் சார்ந்த ஆர்வங்களும், சுதந்திரமும், கலையுணர்வும் இப்படைப்புகளில் பெரும் பங்கு வகிக்கின்றன. ஆயினும் இறுதியாக இந்த படைப்பு ஒரு சுய மதிப்பீட்டினை சார்ந்ததாக இருக்காது. என்னுடைய வழியாவது, இந்த உருவங்களை பலவற்றின் கலவையாக படைப்பதே, அதாவது, தமக்குடனே எதிரிடையான பின்புலத்திலிருந்து எழுந்த உருவங்களை ஒன்றாக இணைத்து படைப்பதே. ஆனால், இந்த படைப்புகளை உருவாக்கும்போது எந்த ஒரு தனிப்பட்ட கருமத்தின் மீதோ கொள்கையின் மீதோ இறையியல் மீதோ நான் அழுத்தம் கொடுத்துக் கொள்வதில்லை. ஏனென்றால், இவை எதனையும் முழுமையாக நாம் நம்ப முடியாது. இவை அனைத்தையும் நாம் சோதனை செய்துள்ளோம்.  நாம் இப்பொழுது சுவற்றினை உடைத்து முன்னே செல்ல வேண்டும்.

மனிதனும் கருவிகளும் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2012
மனிதனும் கருவிகளும் / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / கைவண்ணம் பூசப்பட்ட புகைப்பட அச்சு / 2012

இதற்காக நாம் பயன்படுத்தும் ஊடகம் எது? இது எதனால் உருவாக்கப்பட்டது? இரண்டரை லட்சம் செலவு வைக்கும் சில்வர் ப்ரொமைட் தாளில் அச்சடிக்கப்பட்டுள்ளதா? இந்தக் கேள்விகள் எல்லாம் காலப் படைப்பை பொருத்தமட்டில் அர்த்தமற்றவை. இவை எல்லாவற்றுக்குமே அடிப்படையாக உள்ள தூய்மையையும் நற்பண்புகளையும் நான் தேடி அறிந்து அவற்றை என்னுடைய படைப்புகளின் மூலம் கொண்ட வர முனைகிறேன். பொதுமை சார்ந்த ஒரு கலை இடத்திற்கான தேடல் இது. ஒரு விளம்பர படம் வரையும் ஒரு சிறிய கலைஞன் கூட நுண்கலையை உருவாக்க முடியும். தற்போது மக்கள் நவீன நாகரிகத்திலும் வசதிகளிலும் வாழ்ந்தாலும், அவர்கள் மனதின் அடிவாரத்தில் சில தனிப்பட்ட உணர்வுகள் இன்னும் உள்ளன. எடுத்தக்காட்டாக, தீவிரமான சமய கட்டுபாடுகளை பின்பற்றும் மக்களின் ஆன்மாவில் இன்றும் சூபி போன்ற மெய்யுணர்வு இருப்பதை காணலாம். இந்த அடிப்படையான உணர்வு தான் எனது படைப்புகளின் முக்கியமான பகுதி. இது நான் ஒரு படைப்பாளனாக என்னை காட்டுகிற ஒரு குறியீடு. ஒரு பிரதேசம் சார்ந்த வாழ்க்கையிலிருந்துதான் நான் பயன்படுத்தும் ஒளி வருகிறது. சந்தியா காலத்தின் ஒளி நான் வசிக்கும் இந்த இடத்தின் ஒரு தனிச்சிறப்பு என்பதை கண்கூடாக நானறிவேன். கலைகளின் பல்வேறு வெளிப்பாடுகள் ஆதர்ஷ உணர்வை குலைக்க முடியாது.

டிஜிட்டல் நிலா / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / ஆர்கைவல் புகைப்பட அச்சு / 1995 - 2005
டிஜிட்டல் நிலா / புகைப்பட காப்புரிமை அபுல் கலாம் ஆசாத் / ஆர்கைவல் புகைப்பட அச்சு / 1995 – 2005

புகைப்படக்கலையென்பது முப்பது வினாடிகளில் அமைகின்ற ஒரு ஆழ்ந்த சாந்த நிலையை குறிப்பது. இந்தக்காலத்தை பதிவேடுப்பது மற்றும் நாம் நிரந்தரமாக இழந்து போன கணங்களை பதிவில் வைப்பது, புகைப்படம், காலனித்துவ பீதியினை உருவாக்கும். சுடு மற்றும் கொல் போன்ற ஆதிக்க உணர்வினால் செயல்படுத்தப்படும் வழிமுறையை புகைப்படக்கலை வெளிப்படுத்துகிறது. இந்த தாக்கத்தினால் தான் நாம் புகைப்பட கருவிகளின் முன் அச்சத்தால் உறைந்து நிற்கிறோம். இந்த பேரச்சம் தான் எனது ஊடகம். இந்த ஊடகத்தில் சில அடிப்படையான பேருண்மையான   நிலை உள்ளது. இவற்றை தேடுவது தான் ஒரு கலைஞனின் படைப்பின் ஆதாரம். நோக்கம்.

{ புகைப்பட நுண்கலையில் அபுல் கலாம் ஆசாத் இந்தியாவில் உள்ள தலை சிறந்த வித்தகர்களில் ஒருவர். அவரது பாட்டனாரும், தந்தையாரும் தமிழ் நாட்டிலே நெசவாளி குடும்பத்தை சேர்ந்தவர்கள். பின்னர் கேரளாவில் கொச்சி நகரிற்கு குடிபெயர்ந்தனர். பின்னாளில் அவரது தந்தை கொச்சி நகரத்தின் ஒரு முக்கிய துணி வியாபாரியாக முன்னேறி வந்தார்.

பயணம் செய்வதிலும் புகைப்படம் எடுப்பதிலும் பெரு ஆர்வம் கொண்ட இவர் இளம் வயதிலேய தனது தந்தையார் மற்றும் அருகாமையிலிருந்த ஒரு ஸ்டுடியோவில் புகைப்பட விஞ்ஞானம் பயின்றார். பின்னர் அவர் P.T.I. நிறுவனத்தின் புகைப்பட செய்தியாளராக 12 வருடம் பணி புரிந்துள்ளார். அதன் பின்னர் லண்டனில் புகைப்படம் மேற்படிப்பு பயின்று, ஜெர்மன் மற்றும் பிரான்சில் பணிபுரிந்தார். இவருடைய நண்பர்களின் சுற்றம் இந்தியாவிலும் வெளிநாடுகளிலும் கலைஞர்களையும் அறிஞர்களையும் உள்ளடக்கியது. அவர்களுள் முக்கியமானவர்கள் ஓவி விஜயன், விவான் சுந்தரம், கீதா கபூர், சுனீத் சோப்ரா, MK ரைனா, MA பேபி, R. நந்தகுமார் போன்றவராவர்.

கொச்சிக்கு அருகில் வாழ்ந்து வந்த அவர் தற்பொழுது திருவண்ணாமலையில் வசிக்கிறார். 2013ம் வருடம், திருவண்ணாமலையில் புகைப்படக்கலை மேம்பாட்டிற்காகவும் பாதுகாப்பிற்காகவும் ‘ஏகலோகம் புகைப்படக்கலை அறக்கட்டளை’ என்ற அமைப்பை நிறுவியுள்ளார். அதி வேகமாய் மாறி வருகின்ற நவீன தமிழ்நாடு, கேரளம், புதுச்சேரி, கர்நாடக மற்றும் ஆந்திர மாநிலங்களை உள்ளடக்கிய பண்டைத் தமிழகத்தின் சமகால வாழ்வுமுறையையும், கலாச்சாரத்தையும், பன்முகத்தன்மை வாய்ந்த திராவிட சமூகத்தையும் புகைப்பட பதிவுகளாக பாதுகாக்கும் ப்ராஜெக்ட் 365 – பொதுமை புகைப்படக்கலை திட்டத்தின் இயக்குனர் ஆவார். }

Project 365 Tiruvannamalai

Collectively creating and preserving photographic visuals of the fast vanishing landscape, divergent customs, pluralistic culture and diversified Dravidian society of ancient Tamilakam, a region comprising modern Tamil Nadu, Kerala, Karnataka, Andhra Pradesh and Puducherry.

Title: 365days myopic view
Photographer: Abul Kalam Azad
Medium and format: Smart phone
Year: 2014 / 2015
Courtesy: EtP Project 365 public photo archive

EtP PROJECT 365

Collectively creating and preserving photographic visuals of the fast vanishing landscape, divergent customs, pluralistic culture and diversified Dravidian society of ancient Tamilakam, a region comprising modern Tamil Nadu, Kerala, Karnataka, Andhra Pradesh and Puducherry.

இ. டி. பி. ப்ராஜெக்ட் 365
அதி வேகமாய் மாறி வருகின்ற நவீன தமிழ்நாடு, கேரளம், புதுச்சேரி, கர்நாடக மற்றும் ஆந்திர மாநிலங்களை உள்ளடக்கிய பண்டைத் தமிழகத்தின் சமகால வாழ்வுமுறையையும், கலாச்சாரத்தையும், பன்முகத்தன்மை வாய்ந்த திராவிட சமூகத்தையும் புகைப்பட பதிவுகளாக பாதுகாக்கும் ஒரு பொதுமை புகைப்படக்கலை திட்டமே ப்ராஜெக்ட் 365.

EtP പ്രൊജക്റ്റ് 365
അതിവേഗം മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആധുനിക കേരളം, തമിഴ് നാട്, കർണാടകം, പുതുച്ചേരി, ആന്ധ്രയുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപെടുന്ന സംഘകാല തമിഴകം പ്രദേശത്തിലെ സമകാലിക ജീവിതരീതികളും നിലനില്കുന്ന സംസ്കാരവും വൈവിധ്യമുള്ള ദ്രാവിഡവേരുകളുള്ള സമൂഹവും കേന്ദ്രീകരിച്ച്‌ ഫോട്ടോ ദൃശ്യഭിംഭങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു പൊതു സാംസ്‌കാരിക കൂട്ടായ്മയാണ് പ്രൊജക്റ്റ്‌ 365.

For more information contact EtP at project365@etpindia.org / http://www.etpindia.org

A residency programme for photographers in Tiruvannamalai

A residency programme for photographers (beginners)

EtP RESIDENCY PROGRAMME FOR YOUNG PHOTOGRAPHERS

We are very happy to announce EtP’s residency programme for young Photographers.

Tiruvannamalai is an ancient nature worship site, situated in the Bangalore – Pondy Highway, Tamil Nadu. Experiments done by Geological Survey of India has revealed that the rock (charnokite) which makes up the Annamalai hill in Tiruvannamalai is older than 3.5 billion years and believed to have formed as a result of a massive volcanic eruption. The fertile land around the hill was a highly potential farming land and soon became an important human settlement in South India. Many a legends and mythical stories of Shaiva belief grew around the Annamalai Hill, which is revered as fire (agni), one of the pancha bhootam (five elements). During Sangam period (3rd century BCE to 4th century CE) Tiruvannamalai was one of the most important centers for Jain culture and learning. Tirumalai, an ancient Jain temple complex in Tirvannamalai is dated from the 9th century and has the tallest Jain image in Tamil Nadu. The first recorded history of Tiruvannamalai town dates back to the ninth century, as seen from Chola inscriptions in the Annamalai temple in Tiruvannamalai. Apart from the Cholas, Tiruvannamalai has been ruled by the Pallavas, Hoysalas, the Vijayanagar Empire, the Carnatic kingdom, Tipu Sultan and the British. The yesteryears architectural and art created collectively by the artists’ guild with the patronage of the different rulers stand as a museum of our culture and art. Karthikai Deepam is the most popular festival of Tiruvannamalai and inscriptions indicate that the festival was celebrated as early as the Chola period. As part of the festival, a huge lamp is lit in a cauldran, at the top of the Annamalai and to mark the occasion, several thousand people from the neighbouring villages gather and circumnavigate around the Annamalai hill. For more information see: https://en.wikipedia.org/wiki/Tiruvannamalai

The residency programme is for a minimum of one month. Site and time specific projects can be jointly evolved with the Director, contemporary Indian photographer Abul Kalam Azad http://en.wikipedia.org/wiki/Abul_Kalam_Azad_%28photographer%29.

Facilities:
Administration and preparatory research
Orientation to the town and culture
Shared accommodation (individual two bedroom house within the 12000 sq.ft campus)
Basic support for production and technical assistance
Guidance and Direction by experienced photographers and photo-artists
Networking opportunities with the art community

For more information contact EtP at admin@etpindia.org

 

 

EtP Photo Archive

Archiving the life and work of noted contemporary Indian photographer Abul Kalam Azad

EtP PHOTO ARCHIVE
Archiving the life and work of contemporary photographers

Title: Fatehpur Sikri
Photographer: Abul Kalam Azad
Medium and format: 120mm film negative
Year: 1984
Courtesy: EtP photo archive

All images published in this blog is a copyrighted property of the author and is part of EtP photo archive. Prior permission is required for commercial and other public use.

For more information
admin@etpindia.org / http://www.etpindia.org